ÖZET
Bu çalışma, Thomas Hobbes’un radikal mekanik materyalizmi bağlamında uzay (space) kavramına getirdiği özgün yorumu ele almaktadır. Hobbes, doğadaki tüm olguları maddi cisimlerin hareketiyle açıklamaya yönelerek yeni bir perspektif sunar. Buna göre uzayı ne Skolastiklerin ileri sürdüğü gibi zihinden bağımsız bir töz ne de Descartes ’ın iddia ettiği gibi cismin temel niteliği olan uzam (extension) olarak kabul eder. Bunun yerine, uzayı hayali bir uzay ya da bir fantazma (phantasm) olarak tanımlar; bu, cisimlerin dışımızdaki varlığına dair sahip olduğumuz zihinsel bir temsil ve kavramsallaştırmadır. Hobbes’un doktrini böylece uzayın ontolojik bir zemin yerine epistemolojik bir zeminde anlaşılmasını sağlar. Bu ayrım kritik öneme sahiptir: Gerçek uzay (spatium reale), düşünceden bağımsız olarak cisimlerde içkin olan nesnel büyüklüğü ifade ederken, hayali uzay bu gerçek uzamın zihnimizdeki tasarımıdır. Bu çifte kavramsallaştırma Hobbes’un uzay anlayışının saf idealist bir yoruma indirgenmesini engeller.
Mevcut çalışma, Hobbes’un uzay kavramının özgünlüğünü, dönemin iki baskın görüşü olan Skolastik uzay fikri ve Descartes’ın uzay görüşleriyle karşıtlığı içerisinden ele alma amacındadır. Bu tartışmalardan hareketle, gerçek uzay, hayali uzay ya da phantasm ayrımına yer verilerek, bu kavramı mekanik materyalist çerçevesinde nasıl yeniden ele aldığı tartışılacaktır. Böylelikle Hobbes’un uzay doktrininin, onun radikal mekanik materyalizmi bağlamında özgün bir model sunduğu görüşü savlanacaktır.
Anahtar sözcükler: Uzay, gerçek uzay, hayali uzay, phantasm, cisim.
ABSTRACT
This study examines Thomas Hobbes’s original interpretation of the concept of space within the framework of his radical mechanical materialism. Hobbes offers a new perspective by seeking to explain all phenomena in nature through the motion of material bodies. Accordingly, he neither accepts space as a mind-independent substance, as the Scholastics claimed, nor as extension—the essential attribute of body—as Descartes proposed. Instead, he defines space as an imaginary space or a phantasm, that is, a mental representation and conceptualization we form of the external existence of bodies. Hobbes’s doctrine thus situates the understanding of space on an epistemological rather than an ontological basis. This distinction is crucial: while real space (spatium reale) denotes the objective magnitude inherent in bodies independently of thought, imaginary space is the mental design of this real extension. This dual conceptualization prevents Hobbes’s account of space from being reduced to a purely idealist interpretation.
The present study aims to analyze the originality of Hobbes’s concept of space through its contrast with the two dominant views of the period: the Scholastic conception of space and Descartes’s account of spatial extension. Building on these debates, it wi ll examine how Hobbes reconfigures the notion of space within his mechanical materialist framework by incorporating the distinction between real space and imaginary space or phantasm. In doing so, the study will argue that Hobbes’s doctrine of space offers a distinctive model within the context of his radical mechanical materialism.
Keywords: Space, real space, imaginary space, phantasm, body.